शिक्षक दिनाचे गाणे — अख्ख्या वर्गाकडून सरांना, बाईंना

५ सप्टेंबरला, डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांच्या जयंतीला, महाराष्ट्रातल्या शाळांमध्ये वेगळीच गंमत असते — स्वयंशासन दिन. मोठ्या वर्गातली मुले साडी किंवा कुर्ता घालून, हातात हजेरीपट घेऊन एका दिवसासाठी शिक्षक होतात, आणि खरे शिक्षक मागच्या बाकावर बसून हसत पाहतात. फळ्यावर रंगीत खडूने लिहिलेल्या शुभेच्छा, टेबलावर गुलाबाची फुले, हाताने बनवलेली भेटकार्डे. त्या सकाळी वर्गाची स्वतःची भेट म्हणून एक गाणे वाजले, तर सगळ्यांनी मिळून काहीतरी घडवल्याचा आनंद वेगळाच असतो.

त्यासाठी संगीताचा तास लागत नाही. सरांचे किंवा बाईंचे नाव, ते कोणता विषय शिकवतात आणि यंदाच्या वर्षातल्या दोन-तीन आठवणी लिहा; AI त्याभोवती गीत रचतो, चाल लावतो आणि खऱ्या आवाजात गातो, साधारण एका मिनिटात. ते वर्गात पाऊल टाकताच वाजवा, वर्गाच्या ग्रुपवर पाठवा, किंवा दहा वर्षांपूर्वीच्या त्या शिक्षकांना पाठवा ज्यांना कल्पनाही नसेल की तुम्हाला ते अजून आठवतात.

• घंटेआधी. फळा सजवून, वर्गातल्या स्पीकरवर किंवा मोबाइलवर गाणे तयार ठेवा आणि सर-बाई दारात येताच वाजवा.
• स्वयंशासनानंतरच्या समारंभात. दिवसाअखेरीस अनेक शाळांत छोटा कार्यक्रम होतो, जिथे “एका दिवसाचे शिक्षक” आपले अनुभव सांगतात; त्यात एका वर्गाचे गाणे छान बसते — आधी आयोजकांना विचारून घ्या.
• पालकांकडून. अवघड वर्षात मुलांना सांभाळून नेणाऱ्या वर्गशिक्षकांसाठी पालकही स्वतंत्र गाणे बनवून पालकांच्या ग्रुपवर आभारासह पाठवू शकतात.
• नंतर शेअर करा. शाळा सुटल्यावर लिंक वर्गाच्या ग्रुपवर टाका, म्हणजे संध्याकाळी घरी सगळ्या कुटुंबाला ते ऐकता येईल.

भारतात शिक्षक दिन ५ सप्टेंबरला असतो, कारण डॉ. राधाकृष्णन यांनी स्वतःच विद्यार्थ्यांना सांगितले होते की माझा वाढदिवस साजरा करण्याऐवजी तो शिक्षकांचा दिवस म्हणून पाळा. जगात अनेक ठिकाणी ५ ऑक्टोबरला जागतिक शिक्षक दिन असतो. ढंग निवडताना वर्गाचा विचार करा:

• उत्साही पॉप — सगळा वर्ग टाळ्या वाजवत गाऊ शकेल असा;
• समूहगीत — शाळेच्या प्रार्थनेसारखे, लहान वर्गांना पहिल्याच वेळी पाठ होणारे;
• बासरी-सतारीचे शांत गाणे — निवृत्त होणाऱ्या किंवा बदली होऊन जाणाऱ्या शिक्षकांसाठी.

शब्द आदराचे ठेवा: विनोद असले तरी गृहपाठावर आणि खडूवर, शिक्षकांवर नव्हे.